show episodes
 
Het kerstverhaal van 1848. Vertaling van The Haunted Man and the Ghost’s Bargain. Mr. Redlaw, een scheikunde leraar, krijgt van een geest de gave om zichzelf en zijn medemensen te bevrijden van alle pijnlijke herinneringen en gevoelens. Motto van het boek: "Heer, houd mijn geheugen fris".(Inleiding van Marcel Coenders)
 
Een talkshow waarin we bètastudies concreet maken door middel van persoonlijke verhalen. Dat doen we samen met uitvinders, zowel studenten als werkenden, met verschillende technische achtergronden. Hoe denken zij dat hun wetenschap en werk de wereld verandert en gaat veranderen? Per aflevering onderzoeken we hoe één specifiek vakgebied de maatschappij beïnvloedt.
 
Loading …
show series
 
Als je op het strand staat kijk dan naar het Westen en je ziet water, de Noordzee. Maar onder dat water ligt een land verscholen waarvan we het bestaan tot begin vorige eeuw nog niet eens kenden. Een land waar zo'n 10.000 jaar geleden nog mensen en dieren leefden. Wat is er gebeurd met dit prehistorische land?…
 
Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspire…
 
Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspire…
 
Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspire…
 
Een laag opleidingsniveau, hoge bloeddruk, roken, overgewicht, depressie, lichamelijke inactiviteit, diabetes, overmatig alcoholgebruik, hersenbeschadiging en luchtvervuiling zorgen allemaal voor een verhoogde kans op dementie, maar geen een zoveel als gehoorverlies. Hoe heeft minder horen te maken met minder onthouden? Samen met medisch redacteur …
 
Mensen die gezond leven hebben minder last van chronische ziekten. En als ze corona krijgen, belanden ze minder vaak op de IC. Gezondheid heeft bovendien veel te maken met kansengelijkheid. Dat pleit allemaal voor preventie, zou je zeggen. Maar moeten we dat eigenlijk wel willen? En hoe onderzoek je eigenlijk wat 'gezond leven' precies is? Martine …
 
Jaarlijks stranden er honderden bruinvissen op de Nederlandse kust. Utrechtse onderzoekers willen weten waarom deze kleine walvis op het strand terecht komt. Wetenschapsredacteur Anne van Kessel neemt ons mee naar de snijtafel, waar het mysterie van de gestrande walvis wordt ontrafeld. Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Anne van Kessel Productie en …
 
Dat de stijgende zeespiegel een dreiging is voor ons laaggelegen Nederland, is bekend. Maar ons land komt op veel plekken ook steeds láger te liggen. Heel Holland Zakt, soms wel met meters per eeuw. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de natuur, maar ook voor de steden waarin we wonen, weten Marcel aan de Burgh en Arjen Schreuder. Wat richt bodemdal…
 
De afstandsbediening, je elektrische fiets of je smartphone. De batterij is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Batterijtechnologie ontwikkelt zich razendsnel en iedereen lijkt op zoek naar de superbatterij. In deze aflevering legt wetenschapsredacteur Laura Wismans ons alles uit over hoe batterijen werken en neemt techredacteur Marc H…
 
Van alle jagende roofvogels in Europa is de zeearend de grootste en de sterkste. En hij broedt sinds kort in Nederland. Hoe kan het dat deze imposante roofvogel besloot neer te strijken in de Nederlandse natuur terwijl we denken dat het daar helemaal niet zo goed mee gaat? Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Nienke Beintema en Hendrik Spiering Produc…
 
Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Martine Kamsma en Hendrik Spiering nemen ons mee in de wereld van brood. Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Martine Kamsma Pro…
 
Ineens duiken overal varianten op van het pandemische virus SARS-Cov-2. Het begon met de Britse, maar inmiddels hebben virologen het over Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse en Amerikaanse varianten. Dat het coronavirus muteert klinkt eng, maar is dat het ook? Moeten we ons zorgen maken? En kunnen vaccins en onze eigen immuunsystemen de snel-evoluerende …
 
De ruimte betreden is al moeilijk. En om dan verre planeten of planetoïden te bereiken is nog moeilijker. Maar om op zo'n ver hemellichaam te landen en er dan ook nog een stukje op te halen en mee te nemen terug naar aarde, dat is het moeilijkste van alle ruimtemissies. Maar het is wel iets wat steeds vaker lukt. Wat hebben wij aan die informatie? …
 
Poep, we spoelen het snel door en op straat lopen we er met een grote boog omheen. Maar wie beter kijkt, vindt in elke drol of keutel duizenden kleine beestjes, bacteriën, schimmels en virussen. Wat leeft er allemaal in onze ontlasting en wat zegt dat over de gezondheid van onszelf en de natuur? Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Nienke Beintema en …
 
Een vondst in Peru zet het beeld van de jagende man en de zorgende vrouw op zijn kop. Hoe komt het dat we nog steeds denken in patriarchale termen? Hoe terecht is dat en hoe komen we er van af? Hendrik Spiering duikt in de oercliché's van Man the Hunter. Presentatie: Lucas Brouwers Productie: Mirjam van Zuidam Montage: Nina van Hattum en Yeppe van …
 
Welkom in 2021. Sinds vandaag mogen we onze mouw oprollen voor een vaccin tegen het coronavirus. Het zal ongetwijfeld nog een poos duren voordat we bevrijd zijn van het virus, maar het eindspel is hiermee ingezet. Een goed moment om met medisch redacteur Niki Korteweg de balans op te maken. Wat weten we nu over vaccins, en hoe veilig is een inentin…
 
Nu we met de feestdagen thuis moeten vieren zijn gezelschapsspellen de ideale manier om je te vermaken. Maar waarom spelen we die eigenlijk? Is spelletjes spelen typisch iets voor mensen of kunnen dieren het ook? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma Venhuizen Productie: Kim Kabbedijk, Mirjam van Zuidam @lucasbrouwers // @hendrikspie…
 
Sneeuwwitje en de zeven dwergen, Doornroosje, Roodkapje: wie kent ze niet? Hoe komt het dat sprookjes zo in ons collectieve geheugen zitten en wie heeft deze ooit bedacht? Wat maakt juist deze verhalen zo bijzonder? En wie is ooit op het idee gekomen dat je kruimeltjes moet strooien om de weg terug naar huis te vinden? Presentatie: Lucas Brouwers, …
 
Na de val van het Romeinse Rijk begonnen de grote volksverhuizingen, zo leren we dit in de geschiedenisles. Landkaarten vol pijlen geven de trektochten aan die de Barbaren, Bourgondiërs, Hunnen en vele andere Europese volkeren afleggen tussen de vierde en zesde eeuw. De wildemannen tegenover de beschaafde Romeinen die beetje bij beetje hun macht kw…
 
Voor toeristen is het ‘de parel van de Balkan’ en voor wetenschappers is het een uniek natuurlijk archief dat bijna anderhalf miljoen jaar terug gaat in de geschiedenis: Lake Ohrid. Presentatie: Gemma Venhuizen, Marcel aan de Brugh Productie: Kim Kabbedijk @GemmaJV Word lid van onze Facebookgroep! https://www.facebook.com/groups/nrconbehaardeapen…
 
Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld. Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen , Nienke Beintema Productie: Kim Kabbedijk @…
 
Jezelf heb je altijd bij je, denken we. Maar wie of wat dat zelf eigenlijk is, dát weten we nauwelijks. In eerdere afleveringen (seizoen 1, #10 en seizoen 2, #12) zijn we al eens naar ons "zelf" op zoek gegaan, en twee jaar later zijn we een stuk verder. Want bestaat dat zelf eigenlijk wel? Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Hendrik Spiering Product…
 
Gedichten, opiniestukken, interviews.. Geef aan GPT-3 een paar beginzinnen en hij maakt het af. Al jaren zijn wetenschappers bezig met het ontwikkelen van een robot die teksten kan schrijven net als een mens en met dit algoritme lijkt dat gelukt. Welke techniek zit hierachter en wat betekent dit type kunstmatige intelligentie voor de toekomst? @luc…
 
Als je nu een boswandeling gaat maken, struikel je er over: paddenstoelen. Je vind ze ook in onze sprookjes, pastasaus en coffeeshops. Toch is er maar verdacht weinig bekend over deze schimmels. Biologieredacteur Gemma is al jaren gefascineerd door deze bijzondere levensvorm die zich bevindt op het grensgebied tussen plant en dier. Samen met Lucas …
 
Het is herfst, de natuur is in verval. Bladeren vallen van de bomen en verrijken de bodem. Ook lichamen ontbinden als je ze in de natuur laat liggen. Wetenschappers willen weten hoe verschillende omstandigheden die ontbinding beïnvloeden. Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Gast: Anne van Kessel Productie: Mirjam van Zuidam, Kim Kabbedi…
 
Waar de meeste mensen zonder nadenken een koekje eten, een extra boterham naar binnen schuiven en daarna op de fiets springen moet luisteraar Maaike Helmer al 20 jaar flink vooruit plannen om dit soort dingen te doen. Door haar diabetes type 1 heeft iedere schommeling van haar suikerspiegel flinke invloed op haar leven. Sinds een paar jaar leeft ze…
 
Optogenetica maakt het mogelijk om met licht heel gericht hersencellen aan of uit te zetten. Zo kunnen wetenschappers het gedrag van proefdieren besturen. Met een druk op de knop valt een rustig scharrelende muis opeens een krekel aan. Een ‘godsgeschenk’ volgens hersenonderzoekers, omdat ze nu op celniveau kunnen zien hoe het mysterieuze brein werk…
 
De Nobelprijs voor Scheikunde is woensdag toegekend aan Jennifer Doudna en Emmanuelle Charpentier voor de ontwikkeling van dna-kniptechniek CRISPR-Cas. Medisch redacteur Sander Voormolen praat je bij over de winnaars en hun onderzoek. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander Voormolen Productie: Kim Kabbedijk @lucasbrouwers // @SanderVoormolen Word lid …
 
De Nobelprijs voor Natuurkunde is dinsdag toegekend aan Roger Penrose , Reinhard Genzel en Andrea Ghez voor hun onderzoek aan zwarte gaten. Penrose krijgt de helft van de prijs, Genzel en Ghez delen de andere helft. Natuurkundejournalist Dorine Schenk praat je bij over de winnaars en hun onderzoek. Presentatie: Lucas Brouwers, Dorine Schenk Product…
 
De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde is maandag toegekend aan drie ontdekkers van het hepatitis C-virus. De ontdekking van het virus, eind jaren 80, heeft geleid tot veilige bloedtransfusies en sinds kort ook behandeling die het virus kan opruimen. Toch overlijden er jaarlijks nog 400.000 mensen aan een infectie door hepatitis C. Medisch re…
 
Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graal, tovenaar Merlijn, het zwaard in de steen en het overspel van Lancelot met koningin Guinevere blijven films, boeken en tv-series inspireren. Wat is de magie van deze vertellinge…
 
Tuinvogels, bijen, waterdiertjes, spinnen en de jaarrondtelling. In Nederland kunnen we eindeloos beestjes blijven tellen. Al deze waarnemingen leveren veel gegevens op, maar heeft de wetenschap er ook iets aan? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma Venhuizen Productie: Kim Kabbedijk @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJV Mee…
 
Volgens sommige kenners staan we aan de vooravond van een revolutie in zonne-energie. Flexibele, doorzichtige en efficiënte zonnecellen zijn binnen handbereik dankzij een bijzonder kristal: perovskiet @lucasbrouwers // @wismans Meer weten over perovkiet? Lees deze artikelen: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/07/31/het-zonnepaneel-is-volwassen-leve-de-…
 
De band tussen mens en hond is oersterk en vele duizenden jaren oud. Deze zomer bleek uit onderzoek dat 10.000 jaar geleden sledehonden het al mogelijk maakte voor mensen om te leven in barre poolstreken. Maar waar begon onze nauwe vriendschap met honden en hoe komen we van een grote boze wolf uiteindelijk uit bij moderne honden zoals Maltipoodles …
 
Zonder de zon geen warmte, licht of leven. We zoeken de zon op, vereren hem, maar nemen hem ook voor lief. Onbehaarde Apen brengt nu een zomers eerbetoon. Wanneer is de zon ontstaan? Hoe maakte hij complex leven mogelijk en werd hij echt vereerd als god? Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering Productie: Kim Kabbedijk @lucasb…
 
Waarom denken we hardop? Waarom hebben hermelijnen zwart puntjes aan hun witte staart? En waarom hebben Tibetanen minder last van hoogteziekte? Voor deze laatste afvering voor de zomer gaat de wetenschapsredactie op zoek naar verrassende vragen met onverwachte antwoorden. Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen, Hendrik Spiering, Sander Voormo…
 
Met de hulp van technologieën ingrijpen in het klimaat om zo de opwarming van de aarde tot stilstand te brengen klinkt steeds aanlokkelijker. Het klimaatdoel om niet boven de 1,5 graad stijging uit te komen lijkt steeds verder uit bereik en met de beperking van de CO2-uitstoot wil het maar niet vlotten. Maar wat zijn dit voor technologieën en is he…
 
“In een crisis als deze moeten we met 50% van de kennis, 100% van de besluiten nemen” zei premie Mark Rutte op 12 maart, vlak voor Nederland in lock-down ging. De stroom wetenschappelijke publicaties neemt elke dag toe, maar nog steeds zijn veel vragen onbeantwoord en het ongeduld groeit. Wat weten we nu over het coronavirus en kan de wetenschap on…
 
Ons land snakt naar water. Volgens het KNMI is het neerslagtekort ondertussen zo opgelopen dat de kans bestaat dat 2020 de boeken in zal gaan als het ‘droogste jaar ooit’. Hoewel februari dit jaar nog extreem nat was valt er inmiddels veel te weinig regen. Waarom is het zo droog? Hoe schadelijk is het? En hoe moeten we Nederland inrichten als het z…
 
Bemande capsules bouwen is de eredivisie van de ruimtevaarttechniek. Waarom is het zo gevaarlijk en duur? En hoe kan het dat juist een commercieel bedrijf als SpaceX de grote ruimtevaartorganisatie NASA voorbijstreeft? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Bruno van Wayenburg Productie: Kim Kabbedijk @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @…
 
Ze zijn niet te stoppen en hebben een onstilbare honger. Met miljoenen tegelijk bewegen sprinkhanen zich over de akkers van Oost-Afrika en verslinden daarbij alles wat op hun pad komt. Wat maakt de sprinkhaan zo’n succesvo zwermdier en is hij nog wel te bestrijden? Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen Gast: Koert Lindijer Productie: Misha M…
 
Grote mannen met gevlochten baarden op drakenschepen: het beeld van de Vikingen is een cliché dat wordt herhaald in films, kinderseries en games. Maar in hoeverre klopt dat stereotype met de geschiedenis? Presentatie: Lucas Brouwers, Bart Funnekotter en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita en Kim Kabbedijk @lucasbrouwers // @BartFunnekotter // …
 
In zijn tijd was hij een beroemde wetenschapper en ontdekkingsreiziger, nu zijn we hem haast vergeten. Toch wordt Alexander von Humboldt (1769-1859) gezien als de grondlegger van de ecologie en inspireerde hij bekende tijdgenoten als Goethe en Darwin. Waarom is hij weggezakt in het collectieve geheugen? En wat kunnen we vandaag de dag leren van dez…
 
Kraaien, chimpansees, olifanten, papegaaien én octopussen: allemaal dieren die intelligent gedrag vertonen. Maar de octopus is extra bijzonder omdat hij evolutionair heel ver van ons afstaat, met zijn autonome armen en een huid als een videoscherm. Waaraan dankt dit weekdier zijn slimheid? En hoe slim is de octopus precies? Presentatie: Lucas Brouw…
 
Van Q-koorts tot salmonella, en van het nieuwe coronavirus tot ebola: allemaal zijn het ziekten die ooit begonnen met een overspringende bacterie of virus van dier op mens. Hoe ontstaan deze zoönosen precies? En waarom zijn vleermuizen zo vaak de bron? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen. Productie: Misha Melita @lucasb…
 
Bij de oerknal ontstond in een keer heel veel materie én antimaterie, in theorie zelfs evenveel. Maar om ons heen is bijna alleen nog maar materie. Hoe kan dat? Waar is al die antimaterie naartoe? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering en Dorine Schenk. Productie: Misha Melita @lucasbrouwers // @hendrikspiering // @dorineschenk…
 
Het coronavirus is onderwerp van ieder journaal, gesprek en krant. Maar voor kinderen is de informatie over corona niet altijd even toegankelijk. Daarom deden wij een oproep: wat willen jullie eigenlijk weten? In deze aflevering van Onbehaarde Apen geven we antwoord op de vragen van kinderen over het coronavirus. Presentatie: Lucas Brouwers, Sander…
 
Acht 130.000 jaar-oude arendsklauwtjes werden waarschijnlijk door Neanderthalers als ketting gedragen. Een nieuw bewijs dat Neanderthalers een complexere mensensoort waren dan lange tijd werd gedacht. Of moeten we niet zoveel waarde hechten aan een klauwenketting? Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Productie: Misha Melita @lucasbrouwer…
 
Onbehaarde Apen verschijnt nog steeds iedere week in je feed met verhalen uit de volle breedte van de wetenschap. Dat vinden we belangrijk. We willen niet elke week een podcast over het coronavirus uitbrengen: daarover wordt al zo veel gezegd en geschreven. Maar voor kinderen maken we graag een uitzondering. Er zijn veel vragen en antwoorden zijn n…
 
Een reservoir voor broeikasgassen of een schatkamer vol mammoetfossielen: zo komt permafrost vaak in het nieuws. Maar wat is permafrost precies? En wat gebeurt er als de dooi doorzet door klimaatverandering? Presentatie: Lucas Brouwers & Gemma Venhuizen Op afstand: Marcel aan de Brugh Productie: Misha Melita @LucasBrouwers // @GemmaJV…
 
Loading …

Korte handleiding

Google login Twitter login Classic login