Brainwash Radio openbaar
[search 0]
Meer

Download the App!

show episodes
 
B
Brainwash

1
Brainwash

NPO Radio 1 / HUMAN

Unsubscribe
Unsubscribe
Maandelijks+
 
In deze podcast van Human interviewen afwisselend Johan Fretz en Floortje Smit schrijvers, filosofen en wetenschappers aan de hand van muziek. Welke nummers zijn vormend geweest voor hun identiteit en hun denken? Elke twee weken is er een nieuwe aflevering.
 
Loading …
show series
 
In haar recent verschenen boek De Huisvriend duikt schrijver en historica Heleen Debruyne nietsontziend en met lef in de verzwegen geschiedenis van haar familie in het burgerlijke Vlaanderen van de jaren 60. Ze ontdekt: haar grootmoeder maakte een deal met de huisvriend, en liet hem de slaapkamer delen met haar kind in ruil voor een luxeleven. Aan …
 
In het snelle, moderne leven verlangt zangeres, spokenwordartiest en theatermaker Nynke Laverman soms naar het kalme bestaan van een plant, zo zingt ze op haar nieuwste plaat Plant. Het album is onderdeel van een voorstelling, en gaat over transformatie en verandering in jezelf. Durven we vaste patronen te doorbreken, en gebaande paden los te laten…
 
Toen Zaïre Krieger met spoken word begon, was ze boos over alles. Tot ze ontdekte dat er pijn, frustratie en wanhoop onder die boosheid zit, én een sprankje hoop. Dat arsenaal van emoties zet ze in om de wereld een stukje beter te maken. Krieger was vorig jaar zomer een van de organisators van de Black Lives Matter-demonstraties en is naast spoken …
 
‘Onherroepelijke fouten’ laat regisseur Shariff Korver zijn personages maken. Fouten die zulke diepe wonden slaan, dat je ze tot in je botten voelt. Eerder regisseerde hij Geen Weg Terug (2011), Mi Kulpa (2013) en Infiltrant (2014), en hitseries als Zwarte Tulp en Penoza. Zijn nieuwste film Do Not Hesitate is de Nederlandse inzending voor de Oscars…
 
Ze was beroemd columnist voor Playboy en zelfbenoemd mannenfluisteraar: schrijver en psycholoog Yvonne Kroonenberg. Haar bundel columns Alles went behalve een vent is recent opnieuw uitgegeven. Over hoeveel pijpen betekent in het leven van een man, dat van alle beproevingen in het huwelijk het delen van de badkamer het zwaarst is, én dat de liefde …
 
Wat bezielt het moderne, autonome individu dat het zich zo blijmoedig en gedwee uitlevert aan de levensvoorwaarden die big tech stelt? Dat vraagt schrijver en filosoof Hans Schnitzler zich af in Wij Nihilisten. De schaduwkanten van dataroof, de surveillancesamenleving, en het verdwijnen van de mens als maat der dingen zijn inmiddels bekend. Maar wa…
 
We moeten klimaatcriminelen vervolgen op basis van het geweld dat zij in het verleden en in het nu plegen, vindt propagandawetenschapper en beeldend kunstenaar Jonas Staal. Niet alleen voor slachtoffers vandaag, maar ook in de toekomst. In zijn nieuwste tentoonstelling The Court for Intergenerational Climate Crimes komen Unilever, ING, Airbus en de…
 
'Complotdenkers zijn niet dom of gek, maar kwaadaardig', zegt techniekfilosoof Cees Zweistra. In zijn boek Waarheidszoekers beschrijft hij hoe complotdenkers zich afkeren van de werkelijkheid en hun eigen parallelle wereld bouwen. Ze kiezen volgens hem welbewust voor de leugen, en daarmee voor het kwaad. En dat is niet zonder gevaar. Aan de hand va…
 
Twee jaar geleden nam ze een opzienbarend besluit: Merel van Vroonhoven nam afscheid van haar baan als topvrouw, om leerkracht in het speciaal onderwijs te worden. In haar boek De Stap beschrijft ze hoe ze in haar twintig jaar in het bedrijfsleven de weg vindt naar de hoogste bestuurskamers van de ING, de NS en de Autoriteit Financiële Markten. Dan…
 
'Vergeten, genegeerd en zes jaar eerder dood', schrijft vakbondsbestuurder en SP-politicus Ron Meyer in zijn boek De Onmisbaren. Hij heeft het over het lot van de klasse van zijn ouders: van mensen met een bescheiden inkomen en werk met weinig status. De schoonmaker, de koelmonteur en de zorgmedewerker. Hij wil dat deze klasse van onmisbaren, hun k…
 
‘Een literair en journalistiek meesterwerk’ en een ‘meeslepende journalistieke thriller’. Zo werd Laura H., over een meisje uit Zoetermeer dat naar het Islamitisch kalifaat uitreisde, ontvangen. Schrijver, onderzoeksjournalist en presentator Thomas Rueb won er de Brusseprijs en de Hebban Debuutprijs mee, nadat hij eerder al De Tegel, de belangrijks…
 
Nog een laatste ronde, en dan klaar, dan is ‘ie weg. Momenteel werkt cabaretier Youp van ‘t Hek aan zijn allerlaatste voorstelling, waarmee hij in 2024, op zijn 70ste verjaardag de theaterwereld vaarwel zegt. Een terugblik op die carrière wordt het niet, hij zal niet voor de zoveelste keer Flappie zingen. Om met van ‘t Hek zelf te spreken: liefst m…
 
Wildvreemden indiscreties ontlokken: dat maakt interviewen zo mooi, volgens journalist en oud-presentator Hanneke Groenteman. Ze houdt ervan mensen in het licht te zetten, en te laten bloeien. Dat deed ze in cultuurprogramma’s als De Plantage en Sterren op het Doek. Ze presenteerde Zomergasten en B&W, en ze was jarenlang één van de presentatoren Me…
 
Rauw, allesverterend isolement komt hij tegen, en mensen die letterlijk ziek worden van de eenzaamheid: schrijver Joris van Casteren. In zijn werk als coördinator voor De Eenzame Uitvaart brengt hij overledenen zonder familie een laatste groet met een verhaal of gedicht. Van Casteren schrijft voor de Volkskrant, en is auteur van onder andere Lelyst…
 
Er heeft niemand potentieel meer macht dan de kunstenaar, volgens kunstenaar TINKEBELL. En dat komt goed uit, want zij wil niets minder dan de wereld redden. Ze werd bekend door van haar eigen kat een handtas te maken, waarna ze een storm van haatmail en doodsbedreigingen over zich heen kreeg. De bedreigers ontmaskerde ze in het boek Dearest TINKEB…
 
Armoede herhaalt zich van generatie op generatie, zegt onafhankelijk adviseur armoedebestrijding Jurenne Hooi. Als je de cirkel niet doorbreekt, lopen kinderen die opgroeien in armoede grote kans om zelf ook in de problemen te komen. Twaalf jaar lang werkte ze in schuldhulpverlening in Amsterdam. Met eigen ogen zag ze hoe de overheid mensen kan ver…
 
Het aantal dakloze mensen is in het afgelopen decennium meer dan verdubbeld, en dat komt allerminst uit de lucht vallen, volgens stadsgeograaf Cody Hochstenbach. Hij noemt dit ‘het uiterste gevolg van decennialang doelbewust beleid’. Hochstenbach promoveerde op gentrificatie aan de Universiteit van Amsterdam, en doet onderzoek naar ruimtelijke onge…
 
Conflict, verzoening, en hoe nieuwkomers integreren in een groep: gedragsbioloog Liesbeth Sterck doet er al jaren onderzoek naar bij de apen die zij bestudeert. Als hoogleraar Ecologische Determinanten van Gedrag aan de Universiteit van Utrecht onderzoekt ze sociaal gedrag van apen in relatie tot sociale intelligentie: hoe werken ze samen, met wie …
 
Al sinds haar zevende droomt ze ervan om de situatie van vrouwen te verbeteren, en dat is waar dr. Kaouthar Darmoni zich voor inzet als directeur van Atria, het kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. 'Dat is beter voor iedereen: mannen, vrouwen, de hele wereld.' Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit. Brainwash Zomerr…
 
Je losrukken, persoonlijke ruimte vinden en die anderen gunnen. Voor journalist en schrijver Kustaw Bessems is dat waar het om draait. 'Het leven is voor mij een permanent gevecht tegen alle vormen van groepsdwang en staatsdwang', zegt hij. Bessems is verslaggever en columnist bij de Volkskrant, en richt zijn scherpe blik tijdens de coronacrisis op…
 
Waar is de vangrail van onze maatschappij? Dat vraagt strafrechtadvocaat Natacha Harlequin zich af, nu ze steeds vaker cliënten met complexe gedragsproblemen ziet. Harlequin verdedigt verdachten van moord tot terrorisme en verkrachtings- tot drugszaken. In 2019 werd ze verkozen tot beste vrouwelijke advocaat van Nederland. Aan de hand van muziek sp…
 
'Een claim op absolute macht', noemde filosoof en schrijver Maxim Februari het dat minister-president Mark Rutte niet bespreekt onder welke condities de coronamaatregelen weer worden ingetrokken. Februari is alert op de inperking van grondrechten, en ziet in de corona-aanpak een algemener verlangen om onzekerheid in de greep te houden via controle …
 
Als het gaat over onderzoek naar stadsproblemen, zoals geweld, armoede en uitsluiting, denk je niet meteen aan hiphopmuziek en straatkunst. Maar voor stadsgeograaf Rivke Jaffe zijn dat bronnen van inzicht. Op Curaçao deed ze onderzoek naar milieuvervuiling, en op Jamaica onderzocht ze de macht van dons, de criminele leiders in achterstandswijken va…
 
Openhartige stemmen spreken dromerig maar onverschrokken in je oor, en vertrouwen je innige details toe over hun verlangens, sensualiteit en intimiteit. We luisteren naar mannen tussen de 18 en 96 jaar oud, waar theatermaker Marte Boneschansker intieme gesprekken mee voerde voor haar installatie BLOOS, de mannen. Over mannelijkheid, hun lichaam en …
 
Meestal moet een literaire debutant vechten om aandacht, maar Simone Atangana Bekono werd onmiddellijk in de schijnwerpers gekatapulteerd. Haar dichtbundel Hoe de vonken zichtbaar waren werd bekroond en ze werd door de Volkskrant uitgeroepen tot literair talent. Haar debuutroman Confrontaties stond op de shortlist voor de Libris Literatuur Prijs. A…
 
Ze voelt zich schuldig. Heel vaak, en over van alles. Over haar moeder, haar geliefde, een onhandige opmerking, of de toestand van de wereld. In haar nieuwe boek Schuldig onderzoekt schrijver en filosoof Jannah Loontjens de schuldgevoelens die haar leven beheersen. Aan de hand van muziek spreekt ze erover met Johan Fretz.…
 
We hebben een rotsvast geloof dat alles in de wereld in data te vangen is, volgens filosoof en schrijver Miriam Rasch. Data waarmee mens en natuur gehackt en gecontroleerd zouden kunnen worden. In haar boek Frictie. Ethiek in tijden van dataïsme verzet zij zich hiertegen, omdat het verwoestende effecten kan hebben. Dit jaar won ze er de Socratesbek…
 
Oorlog en vrede, democratie en vrijheid: kunstenaar Renee van Bavel schuwt de grote thema’s niet. Waar we het bedrukkende vaak liever op afstand houden, brengt zij het dichterbij. Zo ook de Dodenherdenking, waarbij ze zich afvraagt hoe we zo kunnen herdenken dat het verder reikt dan die twee minuten stilte. Aan de hand van muziek spreekt ze met Flo…
 
Van het kleinste leed tot het grootste nieuws: columnist en cabaretier Pieter Derks keert de wereld graag binnenstebuiten. Vlijmscherp en met rake grappen fileert hij de macht in zijn columns voor De Nieuws BV. In zijn voorstelling Voor wat het waard is rekent hij af met de tijdgeest, zijn concurrentie, en zichzelf. Aan de hand van muziek spreekt h…
 
'De man is uit de mode', stelt oud-journalist en schrijver Maarten Huygen in zijn onlangs verschenen boek Het nut van de man. Er is volgens hem veel oog voor de schadelijke kanten van mannelijkheid en voor hun oververtegenwoordiging in misdaad, seksueel misbruik en geweld. Maar staan daar ook voordelen tegenover, en wat zijn die dan? Aan de hand va…
 
'Ik wil dichter zijn, dichter bij mezelf, maar ook dichter bij jou', klinken de poëtische woorden van Gershwin Bonevacia, stadsdichter van Amsterdam. Zijn opkomst is stormachtig te noemen, maar ging door zijn dyslexie niet vanzelf. Toch heeft het worstelen met woorden hem tot vindingrijke woordkunstenaar gemaakt. Aan de hand van muziek spreekt hij …
 
Als zeventienjarige werd Mardjan Seighali vastgezet en gemarteld in een Iraanse gevangenis omdat ze tegen de onderdrukking door het gewelddadige regime streed. In 1990 vluchtte ze naar Nederlands waar ze onlangs voorzitter van het Humanistisch Verbond werd. Aan de hand van muziek spreekt ze met Floortje Smit.…
 
Een jaar lang werkte schrijver en journalist Fernande van Tets in een land waar het leven niet langer vanzelfsprekend is: het door oorlog geteisterde Syrië. Als VN-medewerker zag ze met eigen ogen de verschrikkingen van het voortslepend conflict. Ze schreef er het boek Vier Seizoenen in Damascus over. Aan de hand van muziek spreekt ze met Johan Fre…
 
Wereldwijd staan vrouwenrechten onder druk, volgens sociaal activist Devika Partiman. En als ze onrecht ziet, ontvlamt Partiman niet in woede, maar in strijdlust. En die gebruikt ze om maatschappelijke veranderingen tot stand te brengen, zoals met Stem op een Vrouw, wat kiezers aanmoedigt om vrouwen de Tweede Kamer in te stemmen. Aan de hand van mu…
 
Vrede brengen met muziek en met de kunstenaar in onszelf de wereld redden: de ambities van componist Merlijn Twaalfhoven zijn grenzeloos. Dat moet ook wel: wij zijn de laatste generatie zijn die klimaatverandering kan stoppen. De open, speelse houding van een kunstenaar is daarbij onmisbaar, schrijft hij in zijn boek Het is aan ons. Aan de hand van…
 
Stel: er is een hiernamaals. Daar worden al je herinneringen uit dit leven gewist, op één na. Welke herinnering kies jij om mee te nemen in de eeuwigheid? Die vraag stelt schrijver en onderzoeker Jacky van de Goor in haar boek Je leven in één herinnering. Wat er echt te doet in het leven, aan de hand van muziek spreekt ze erover met Floortje Smit.…
 
'De kloof tussen kansrijk en kansarm wordt steeds groter in Nederland', zegt geograaf en journalist Floor Milikowski. In krimpgebieden is het niet alleen economisch zwaarder, maar verdwijnen ook de supermarkten, scholen en ziekenhuizen. In zo’n klein land als Nederland zouden de verschillen in gezondheid en welvaart niet zo extreem hoeven zijn. Aan…
 
Met tomeloze ambitie richtte hij zich op zijn academische en politieke carrière, en het verbeteren van de wereld. Nu denkt historicus en oud-politicus Zihni Özdil: heb ik het wel bij het rechte eind? Hij vraagt zich af of zijn werkethos een manier was om zijn demonen niet onder ogen te hoeven komen. Aan de hand van muziek spreekt hij erover met Flo…
 
Seks: we willen het, we doen het, we spreken erover en we dromen ervan. Volgens sociaalwetenschapper Linda Duits zou je zelfs kunnen zeggen dat het de reden is van ons bestaan. Seks is overal en overduidelijk, maar tegelijkertijd is het geheimzinnig en ingewikkeld. En dat fascineert haar mateloos. Aan de hand van muziek spreekt ze erover met Floort…
 
Voortdurend geplaagd worden door het gevoel dat je iets vreselijks te wachten staat. Angst is de default mode van schrijver Daan Heerma van Voss, en volgens hem is het één van de krachtigste emoties die we hebben. Hij werkte al een paar jaar aan een boek over het onderwerp toen plots de coronacrisis uitbrak. Aan de hand van muziek spreekt hij met F…
 
Schoonheid heeft niet zoveel met perfectie te maken, volgens emeritus hoogleraar Psychologie Liesbeth Woertman. Maar alles met levendigheid: juist als je niet met je uiterlijk bezig bent, ben je op je mooist. In een tijd waarin we gebombardeerd worden met ontelbare beelden van ideale schoonheid, vergeten we dat nog weleens. Aan de hand van muziek s…
 
Ze woonde een jaar in een van de armste sloppenwijken van Indonesië, leefde tussen de Inuït-jagers op Groenland, en leent seksrobots van robotfabrieken om veldwerk te doen: Roanne van Voorst. Als schrijver en antropoloog van de toekomst maakt ze toekomstscenario’s die ze baseert op dingen die nu al realiteit zijn. Aan de hand van muziek spreekt ze …
 
Geboren uit een Pakistaanse vader en Nederlandse moeder weet journalist en schrijver Haroon Ali hoe het is om tussen twee werelden in te leven. Hij weet wat het is om half te zijn. En onder die titel verscheen vorige week zijn debuut. Een boek over zijn zoektocht naar zichzelf, in een mijnenveld van botsende identiteiten. Aan de hand van muziek spr…
 
Je kunt hem kennen van films als Bloedbroeders, Het Leven is Vurrukkulluk, of series als Mocro Maffia: acteur en schrijver Jim Deddes. Je zult hem in elk geval kennen als Harco, het typetje uit de absurdistische YouTube-serie Joardy Season. De sketch Huilon is inmiddels ruim een miljoen keer bekeken. Aan de hand van muziek spreekt hij met Johan Fre…
 
Toeval bestaat niet, volgens schrijver Raoul de Jong. Voor hem staat alles in de sterren geschreven. En als je het aandurft om je aan het leven over te geven en vertrouwt op het goede in de mensen die je tegenkomt, dan gebeuren er mooie dingen. Aan de hand van muziek spreekt hij erover met Floortje Smit.…
 
Toen ze bij het journaal kwam, was dat wel een bommetje dat insloeg, zegt oud-nieuwslezer en journalist Noraly Beyer. Ze was lange tijd het enige zwarte gezicht van de NOS, en kwam als nieuwslezer gedurende 23 jaar de huiskamers van mensen binnen. In gesprekken over racisme probeert ze een soort verstandhouding te zoeken. Als iedereen elkaar de rug…
 
Gevoelens van ongeluk krijgen steeds vaker het label 'depressie' opgeplakt, schrijft hoogleraar wetenschapsonderzoek Trudy Dehue in De Depressie-epidemie. Die term is geen neutrale beschrijving, omdat hij de oorzaak én oplossing van het leed automatisch bij het lijdende individu zelf legt. Aan de hand van muziek spreekt ze erover met Floortje Smit.…
 
Proza met ballen schrijft Stella Bergsma, al zou ze zelf waarschijnlijk zeggen 'met clit'. Haar roman Pussy album (2016) draait om het fictieve karakter Eva van Liere, die 'wanhopig van het leven houdt, maar dat is niet wederzijds'. Eerder schreef ze poëzie in Cupcakes, en dit jaar kwam haar manifest Nouveau Fuck uit, over schijt hebben met stijl e…
 
We denken misschien dat we onze identiteit zelf grotendeels in de hand hebben, maar dat klopt niet. Etiketten over wie je bent, worden opgeplakt door de buitenwereld en dat wordt soms pijnlijk duidelijk als het botst. 'We staan ergens halverwege keuze en dwang', schrijft cultureel antropoloog Sinan Çankaya daarover in zijn schitterende en genuancee…
 
Loading …

Korte handleiding

Google login Twitter login Classic login